Thứ Bảy, 11 tháng 2, 2012

Công thức cao su


 Trước đây khi để sử dụng một đơn pha chế với các loại cao su có dây phân tử chưa bão hòa người ta thường sử dụng chỉ một chất lưu hóa là lưu huỳnh, nhưng quá trình lưu hóa quá chậm nên rất tiêu hao năng lượng,thời gian (1400C và lưu hóa trong 5-6 giờ liên tiếp) chất lượng cao su thì kém do khi sử dụng lưu huỳnh thì lượng lưu huỳnh phải nhiều (8%). 
  •  Trong cao su thành phẩm có chứa nhiều kết nối lưu huỳnh nội phân tử do đó tính chất kháng lão hóa kém vì các nối lưu huỳnh này rất kém bền vững dễ làm đứt mạch các nối đại mạch phân tử cao su. Vả lại nếu lượng lưu huỳnh trong cao su dư sẽ bị phun sương ra bề mặt ngoài sản phẩm làm bề mặt cao su có một lớp bột như màu mốc (trắng-xanh) làm mất vẻ mỹ quan của sản phẩm
  • Thời gian lưu hóa lâu sẽ làm cao su lão hóa một phần nhất là bề mặt tiếp giáp với mặt khuôn, nhiệt độ lớn làm sản phẩm bị hóa mềm(lão hóa). Khi sản xuất tiêu hao nhiều năng lượng và hạn chế về số lượng sản xuất...
  • Do bị lão hóa và tình trạng trong cao su có nhiều kết nối lưu huỳnh nên dẫn đến tinh năng cơ lý không cao. Độ biến hình sản phẩm lớn và bất lợi cho các mục đích khác...
       Chất xúc tiến dược nghiên cứu thành công mang đến sự đổi mới rất lớn cho công nghệ cao su, sau những khám phá quan trọng của Goodyear  về chất lưu hóa cao su tự nhiên đầu tiên là lưu huỳnh. Sử dụng chất xúc tiến trong cao su là để hoạt hóa chất lưu hóa trong cao su đẩy nhanh tốc độ phản ứng, quá trình lưu hóa giảm, hạ thấp nhiệt độ lưu hóa, tăng tính năng cơ lý và từ đó làm hạ giá thành sản phẩm...
       Đầu tiên  lúc mới phát hiện ra chất xúc tiến, người ta thường sử dụng các hợp chất vô cơ như PbCO3, PbO, Ca(OH)2, MgO và ZnO kiềm…Sau này trong quá trình sản xuất sự cải tiến bằng các chất xúc tiến hữu cơ mới nghiên cứu dần được thay thế  các chất trên và các chất vô cơ được sử dụng như chất trợ xúc tiến trong cao su.
       Các chất xúc tiến hữu cơ ngày được cải tiến càng nhiều, rất đa dạng và mang lại nhiều hiệu quả cao. Không những chỉ là chất xúc tiến thông thường mà một số chất góp phần cải thiện nâng cao vài tính năng cho một số loại cao su sản xuất với mục đích cao hơn.
        Vì các loại cao su cũng đa dạng và mỗi loại được có các cấu trúc phân tử khác nhau nên người ta phải phân loại theo từng hệ thống lưu hóa sao cho phù hợp với các tính chất của mỗi loại cao su.Cụ thể có các nhóm loại xúc tiến như sau:
  1. Butyl aldehyde phenynamine
  2. Các loại Guanidine*
  3. Các dẫn xuất loại Thiazone*
  4. Các loại hợp chất dạng vòng khác (siêu xúc tiến)
  5. Các loại dẫn xuất của Dithiocarbamate
  6. Loại Thiuram
  7. Các hợp chất dạng mạch thẳng
Xem thêm sách Công nghệ cao su của Kymdan - Chương 12 :  Download [PDF]
Tài liệu cao su lưu hóa tổng hợp Sản xuất cao su kỹ thuật
        Ở đây chỉ đề cập đến một vài loại xúc tiến thông thường để lưu hóa cao su thiên nhiên, là loại tại VN dễ tìm thấy nhất và  người ta thường hay sử dụng để làm vỏ xe, dây chuyền động, băng tải,  đế giầy dép.... 
        Trong các cơ sở sản xuất vỏ lốp xe bằng cao su tại VN. Các nhóm, loại Guanidine và các dẫn xuất loại Thiazone là các nhóm được lựa chọn nhiều nhất. Thông thường người ta sử dụng chúng đi kèm với các trợ xúc tiến dễ tìm mau nhất như ZnO, MgO, và TiO2. Các chất trên đi kèm với nhau bởi khi sử dụng ít bị xảy ra các hiện tượng phát sinh ngoài ý muốn và tương đối đễ sử dụng và thiết lập đơn lưu hóa.
    Thiết lập một đơn pha chế cần phải có sự phân tích sản phẩm, điều nghiên sâu về các nguyên liệu cần phải sử dụng lẫn sự cẩn trọng, chính xác, nhất là phải cân bằng giá thành phẩm để đối chiếu với giá thị trường...Chưa kể đến các chi tiết là phải phù hợp với các nguyên tắc thao tác kỹ thuật sau này khi thành hình sản phẩm. Các giá cả vật liệu tùy theo mùa cũng quyết định một phần lợi nhuận lớn nếu biết tính toán (Do giá cao- su trước đây trong năm chia làm 2 mùa rõ rệt và bị đội giá rất khó đoán, nhất là những vấn đề giá cả thay đổi do cạnh tranh xuất nhập khẩu nên cần phải có những tầm nhìn chiến lược! Mùa thu hoạch mủ cao su giá rẻ hơn đôi khi chỉ bằng 2/3 giá sau mùa cây cao-su rụng lá, do đó đôi khi phải tồn trữ ở dạng bã để ổn định giá theo hướng leo thang nguyên vật liệu...) 
         Cán luyện cao su để làm một sản phẩm tốt với các nguyên liệu tuyệt hảo! Điều đó không khó. Nhưng để có sức cạnh tranh về nhiều mặt và sản phẩm làm ra chấp nhận được và có hiệu quả kinh tế điều đó mới thực sự là khó. 
    Ví dụ: Nếu không đủ vốn, chỉ riêng công đoạn lưu hóa thôi giả sử  bạn làm 6 chiếc khuôn rời ( vì bao gồm nhiều chủng loại vỏ lốp) và sử dụng nguồn năng lượng thông thường là điện thì tốn cả nhân công, mặt bằng, thiết bị đi kèm như bình hơi dây dẫn hơi, đồng hồ nhiệt... thì so với 1 giàn có 6 khuôn lưu hóa bằng bép dầu hay nồi sup-de có bộ phận hơi tự động thi tính hiệu quả kinh tế đã khác nhau rất nhiều. Nhưng nếu làm các vấn đề khác như cao su kỹ thuật với mức lợi nhuận cao thì các chi phí hơi tốn kém hơn có thể chấp nhận được!


         Một số đơn pha chế cao su lưu hóa để sản xuất vỏ xe đạp điển hình dưới đây đã từng áp dụng cho các cơ sở sản xuất vỏ xe ở quy mô nhỏ.
         *Chỉ riêng nói về xe đạp thôi mỗi sản phẩm vỏ xe trước đây đều có chức năng sử dụng riêng biệt, có loại dùng di chuyển đơn thuần có loại dùng để thồ hàng nặng cỡ 400- 500kg. Nên tùy theo yêu cầu để gia giảm chất độn. Tại việt Nam do thời gian trước còn khó khăn nên người ta thường sử dụng các loại bột đất xay cực nhuyễn để làm chất độn. Đúng ra các chất độn nà phải là CaCO3 thì mới thật sự tốt. Những chất độn bổ cường như bột than HAF,SAF, EPC ... chỉ dùng để độn hông hoăc mặt lốp với liều lượng rất khiêm tốn!
    Thường thì vỏ xe đạp, xe honda, ba bánh... nói chung là các loại vỏ xe nhỏ, người ta chia làm 3 công thức cán luyện ứng cho 3 chức năng của 1 lốp xe  và chia thành 4 độ dầy mỏng phân biệt:

    Mặt lốp xe đạp: Độ dầy 1,2-1,5mm

    STTTên nguyên liệuKhối lượng(kg)
    1Cao su tờ xông khói  RSS3,4,5   8,00
    2Xăng-te (1 mủ latex + 1đất huyền phù)  4,00
    3Khói HAF ( hoặc SAF,EPC, N550...)  4,00
    4CaCO3   2,00
    5ZnO    0,60
    6Paraffin ( Acid Stéaric )0,25
    7Nhựa thông (dầu tùng tiêu)0,20
    8Mercapto Benzo Guanidine  (M.B.T.)0,05
    9Disulfua benzothiazyl             (M.B.T.S. hay D.M.)0,05
    10Dyphenyl Guanidine              (D.P.G)    0,02
    11Phòng lão     0,15
    12Lưu huỳnh   0,25
    13Dầu khoáng     hạn chế
    14Nylon  đủ dùng  
    Cộng0



    Hông lốp xe đạp: Độ dầy 0,8-1mm

    STTTên nguyên liệuKhối lượng(kg)
    1Bún cốm hoặc Crepe10,00
    2Khói HAF ( hoặc SAF,EPC,N550...) 4,00
    3CaCO3   2,00
    4ZnO      0,60
    5Paraffin ( Acid Stéaric )   0,25
    6Nhựa thông (dầu tùng tiêu)0,20
    7Mercapto Benzo Guanidine   (M.B.T.)0,05
    8Disulfua Benzothiazyl             (M.B.T.S. hay D.M.)0,05
    9Dyphenyl Guanidine              (D.P.G)  0,02
    10Phòng lão     0,20
    11Lưu huỳnh       0,25
    12Dầu khoáng  hạn chế
    13Nylon     đủ dùng

                                  Cộng    





    Lót trong xe đạp: Độ dầy 0,3-0,5mm

    STTTên nguyên liệuKhối lượng(kg)
    1Crepe nâu10,00
    2Khói HAF ( hoặc SAF,EPC,N220...) 2,00
    3CaCO3 , Kaolin 8,00
    4ZnO      0,60
    5Paraffin ( Acid Stéaric )   0,30
    6Nhựa thông (dầu tùng tiêu)0,25
    7Mercapto Benzo Guanidine   (M.B.T.)0,06
    8Disulfua benzothiazyl             (M.B.T.S. hay D.M.)0,06
    9Dyphenyl Guanidine              (D.P.G)  0,02
    10Phòng lão     0,10
    11Lưu huỳnh       0,25
    12Dầu khoáng  hạn chế
    13Nylon     đủ dùng

                                  Cộng    



    Lớp bố hoãn xung: Độ dầy 0,3-0,4mm

    STTTên nguyên liệuKhối lượng(kg)
    1Crepe nâu10,00
    2Khói HAF ( hoặc SAF,EPC,N220...) 2,00
    3CaCO3 , Kaolin  8,00
    4ZnO      0,60
    5Paraffin ( Acid Stéaric )   0,25
    6Nhựa thông (dầu tùng tiêu)0,25
    7Mercapto Benzo Guanidine   (M.B.T.)0,06
    8Disulfua benzothiazyl             (M.B.T.S. hay D.M.)0,06
    9Dyphenyl Guanidine              (D.P.G)  0,02
    10Phòng lão     0,10
    11Lưu huỳnh       0,25
    12Dầu khoáng  hạn chế
    13Nylon     đủ dùng

                                  Cộng    
    Nhìn chung các công thức gần như giống nhau  chỉ có vài điểm khác biệt như sau:

    • Pharaffin ( hay Acid Stéaric )  tăng ở mặt và hông lốp vì chất độn cứng và cao su tương đối dai nên tăng để dễ cán luyện. Tránh cho nhiều làm phun sương mất độ bóng của sản phẩm.
    • Nhựa thông giảm  ở mặt và hông lý do ở ngoài không cần độ bám dính bằng trong hơn nữa cả hai lớp này tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng và không khí dễ bị lão hóa do ozon hay oxy  nên tránh  bị đoản mạch.
    • Phòng lão cũng được tăng lên ở hai lớp này cùng lý do trên. Lưu huỳnh có thể sử dụng cho 4 loại giống nhau và ở mức từ 0,2 đến 0,25 để tránh phun sương ra bề mặt sản phẩm.
    • Xăng-te là tên trong nghề chỉ loại cao su latex quậy chung với bột đất đỏ ở dạng huyền phù để tăng độ dẻo và chống mài mòn rất tốt. Nó cũng là một loại composite làm tăng tính năng cơ lý của cao su.
    • Khi cán luyện cho từ từ theo quy trình , các chất trên  trừ lưu huỳnh chỉ cho vào giai đoạn cuối , tất cả các chất phụ gia được chia thành 3 đợt để cho vào mẻ cán. Mục đích để các chất trên phân tán đều trong mẻ luyện, nếu không sẽ bị đóng cục và cao su lưu hóa trên mẻ luyện sẽ không đồng đều.
    • Luôn để ý đến nhiệt độ trục: nếu nguội quá chất độn phân tán không tốt và khi ra sản phẩm dễ bị rách, bề mặt không láng đẹp, nóng quá sẽ dẫn đến tình trạng tự lưu trên máy hoặc tự lưu 1 phần khi ra sản phẩm dễ bị sứt sẹo hoặc bị bung lột vỏ...
    • Trên thực tế chỉ dẫn dắt trên giấy bút không thể hết chỉ khi thực hành mới thấy rất nhiều vấn đề nảy sinh, do đó khi làm những việc có tính chất kỹ thuật cần lưu ý từng chi tiết để khắc chế và luôn có những ý tưởng nảy sinh trong công việc
    • *Những công thức trên đây có thể bảo đảm sản phẩm sử dụng trên 2 năm nếu khâu lưu hóa làm đúng thời gian và nhiệt độ: Lưu hóa ở 125->1450C khoảng từ 10'->12' (để khuôn nguội 3' mới lấy sản phẩm).
    • Do các lớp cao su bên trong như cao su lót trong lòng và cao su lớp chỉ mành hoãn xung được tăng chất xúc tiến để kịp lưu hóa với các lớp cao su mặt ngoài
    • Giữa cao su mặt lốp và cao su hông lốp phải có độ lưu hóa giống nhau để có độ nến lấp đầy khuôn gần bằng nhau nếu khác biệt sẽ tạo ra các đường lằn nứt giữa hai phần tiếp giáp dán đè lên nhau
    * Sở dĩ công thức được thiết lập với 3 chất xúc tiến vì trước đây điều kiện gia nhiệt chưa ổn định: Lưu hóa  được gia nhiệt bằng nồi dầu hoặc than củi. Nhưng dù sao thì với công thức này đã sử dụng trong 15 năm và thấy rất bảo đảm về chất lượng sử dụng và an toàn khi cán luyện (Chưa bao giờ bị tự lưu trên máy).
    * Do không có nhiều thời gian nên tất cả các bài viết chưa được hoàn thiện đề nghị xem đây như những ý kiến đóng góp chung cho xã hội...nếu ai có đọc được.

    Các loại cao su thường hay sử dụng làm vỏ lốp và ruột xe

    Loại cán lưng lốp


    Mủ tờ (RSS)

    Cao su cốm

    Loại cán hông lốp


    Cao su hỗn hợp SVRCV60


    Cao su SVR 3L


    Coa su SVR 5L


    Cao su SVR 10L


    Cao su SVR 10L

    Loại cán luyện lớp lót trong


    Cao su SVR 10


    Cao su tổng hợp SBR

    Cán lưng lốp


    SBR 1502


    SBR 1712

    Các phụ gia


    Chất chống va đập (Sử dụng cho Cao su Lưng & Hông lốp)


    Bột Kẽm


    Bột khói N330


    Acid Stearic



    Lưu huỳnh

    Nhựa thông


    Bột Talc

    Sách Khoa học công nghệ cao su thiên nhiên do Kỹ sư Nguyễn Hữu Trí - Công ty Kymdan Xuất bản

    Giới thiệu sách: Tiến sĩ Nguyễn Quang Khuyến  & Nhà xuất bản trẻ




    Nội dung
    Download
    Dung lượng
    Lời giới thiệu
    pdf     winzip
        154KB
    Đại Cương
    pdf     winzip
        277KB
    Thành phần và tính chất latex
    pdf     winzip
        524KB
    Thành phần hóa học và cấu trúc cao su
    pdf     winzip
        513KB
    Hóa tính của cao su
    pdf     winzip
        390KB
    Lý tính của cao su
    pdf     winzip
        264KB
    Sự lưu hóa
    pdf     winzip
        446KB
    Sự oxide hóa và lão hóa cao su thiên nhiên
    pdf     winzip       
        306KB
    Lập công thức hỗn hợp cao su cho chế biến sản phẩm tiêu dùng
    pdf     winzip
        163KB
    Qui trình chế biến tổng quát
    pdf     winzip
        132KB
    Các loại nguyên liệu cao su và latex thiên nhiên
    pdf     winzip
        143KB
    Chất lưu hóa cao su
    pdf     winzip
        190KB
    Chất xúc tiến lưu hóa
    pdf     winzip
        198KB
    Chất tăng hoạt và trì hoãn lưu hóa
    pdf     winzip
          98KB
    Chất phòng lão cho cao su lưu hóa
    pdf     winzip
        173KB
    Chất độn trong cao su
    pdf     winzip
        145KB
    Chất hóa dẻo cao su và chất "Pepti" (Chất xúc tiến hóa dẻo cao su)
    pdf     winzip
      1154KB
    Chất tạo xốp
    pdf     winzip
        106KB
    Một số nguyên liệu hóa chất khác
    pdf     winzip
          45KB
    pdf     winzip
        102KB

     Video Clip về sức chịu đựng của cao su Kymdan tại đây




    Không có nhận xét nào:

    Đăng nhận xét